Açık uçlu yanıtların puanlanmasında yapay zekâdan yararlanma planı olumlu bir adım. Çocukların geleceğini korumak, onları bu teknolojiyle yaşamaya hazırlamayı da gerektiriyor.
Bir okul düşünün. Yapay zekâyı yasaklamış, kurallarını yazmış, velilere duyurmuş. Herkes rahat bir nefes almış.
Sonra öğrenci mezun oluyor. Üniversitede, iş hayatında, günlük yaşamda yapay zekâyla karşılaşıyor. Küçük bir aksilik var. Gelecek, okulun yönetmeliğini okumamış.
Çocukların kopya çekmesinden, düşünmeyi bırakmasından, kişisel bilgilerinin yanlış ellere geçmesinden endişelenmek anlaşılır. Ama bu kaygılarla aldığımız her kararın bir de fırsat maliyeti var. Öğrenci, kullanmasına izin vermediğimiz araçla doğru çalışmayı nerede öğrenecek?
Denemeye değer bir adım
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’na ilişkin haberlere göre açık uçlu soruların puanlanmasında yapay zekâdan yararlanılması planlanıyor. Bu olumlu bir adım, çünkü öğretmenlerin iş yükünü hafifletebilecek ve öğrencilere daha hızlı geri bildirim sağlayabilecek araçları uygulamada denemek için bir fırsat sunuyor. Öğrencilerin becerilerini izleyen ABİDE araştırmasının da elektronik ortama taşınması hedefleniyor. Uygulamanın ayrıntıları henüz netleşmiş değil, ancak somut bir kullanım alanı belirlenmiş durumda. Kaynak
Bu hedefi öğretmen ve öğrenci açısından düşünelim. Bir öğretmen, öğrencilerinin nerede zorlandığını daha erken görebilse ne değişir? Öğrenci, yaptığı hatayı hemen anlayıp yeniden deneyebilse? Yapay zekâ bu işlere yardımcı olabilir mi? Pilot uygulamalarda cevabını aramamız gereken sorular bunlar.
Aynı teknoloji, farklı sonuç
Elbette bir sınıfa sohbet robotu koyunca eğitim kendiliğinden iyileşmiyor. Teknoloji şirketlerinin sunumlarında o kısım bazen fazla hızlı geçiliyor.
Bir lisede yapılan ve 2025’te PNAS’ta yayımlanan araştırma bu açıdan öğretici. Yaklaşık bin öğrencinin katıldığı matematik deneyinde, standart sohbet aracını kullanan grup, araç kaldırıldığında yapay zekâ kullanmayan gruptan yüzde 17 daha düşük not aldı. Öğrenciye ipuçlarıyla yol göstermek üzere tasarlanan GPT Tutor grubunda ise bu düşüş büyük ölçüde önlendi. Bu grubun sınav başarısı kontrol grubuna benzer düzeydeydi. Araştırma
Bu sonuç, aracın nasıl tasarlandığının ve sınıfta nasıl kullanıldığının önemini gösteriyor. Bir okulda yapılan deneyin bütün sorulara cevap vermesi beklenemez. Ama daha iyi araçlar geliştirmek için nereden başlayabileceğimizi gösteriyor.
Örneğin öğrenciye yapay zekâdan ipucu istemeyi, kendi çözümünü sınamayı, verilen cevabın kaynağını araştırmayı öğretebiliriz. Hatta sınıfta yapay zekânın yanlış bir cevabını birlikte inceleyebiliriz. Makinenin kendinden emin konuşması, doğru söylediğinin kanıtı sayılmamalı. Bu ders, insanlar için de fena olmaz.
Öğretmenin de denemeye zamanı, eğitime erişimi ve kullanabileceği güvenilir araçları olmalı. Bir genelge, bütün öğretmenleri pazartesi sabahına kadar yapay zekâ uzmanına dönüştürmeye yetmez.
Çocuğun verisini koruyalım. Yapay zekânın verdiği puanlar da hatalı olabilir, bu yüzden sonuçlar öğretmenler tarafından kontrol edilmeli ve gerektiğinde düzeltilmelidir. Aynı anda ona bu araçları sorgulayarak kullanmayı da öğretelim. Güvenlik kuralları ile eğitim yatırımları birlikte ilerleyebilir.
Beklemenin de bir bedeli var
Bir sonraki adım, planı okulların günlük işleyişine taşımak. Uygulamaya birkaç okulda başlanabilir. Öğretmenler deneyimlerini paylaşabilir, hatalar düzeltilip işe yarayan yöntemler yaygınlaştırılabilir. Böylece diğer okulların da yararlanabileceği bir deneyim birikimi oluşabilir.
Beklemenin de çocukların hayatında bir karşılığı var. Bugün okulda geçirdikleri zamanı, soru sormayı, araştırmayı ve bir makinenin cevabına itiraz etmeyi öğrenerek değerlendirebilirler. Yapay zekânın getirdiği imkânlardan yararlanmak için kendi bilgilerine ve muhakemelerine ihtiyaçları olacak.
Okul, bu becerileri kazandırabileceğimiz en önemli yerlerden biri. Başlamak için daha neyi bekliyoruz?
Chorst Klaus, Türkiye'de ve dünya genelinde akademik dürüstlüğü sağlamaya yönelik hizmetler sunan Plag.tr şirketinin kurucusudur.
Bu yazı, yazarı Chorst Klaus'a atıf yapılarak ve bu sayfaya bağlantı verilerek ücretsiz olarak yeniden yayımlanabilir.
Daha fazlasını öğrenin
Bu yazı, eğitimde yapay zekânın nasıl kullanıldığının neden önemli olduğunu ele aldı. Plag’ın bu konulara yaklaşımını ve araçlarını merak ediyorsanız, sitemizdeki ilgili sayfalara göz atabilirsiniz. Sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.